काठमाडौं, १८ साउन । स्मार्टफोन प्रयोगकर्ताहरूका लागि ब्याट्रीसम्बन्धी समस्याहरू एउटा सामान्य चिन्ताको विषय बनेका छन्।
मानिसहरूले अहिले लामो समयसम्म टिक्ने ब्याट्री भएका स्मार्टफोनहरूलाई प्राथमिकता दिन थालेका छन्। यसैलाई मध्यनजर गर्दै स्मार्टफोन निर्माताहरूले आफ्ना उपकरणहरूमा विभिन्न परिवर्तनहरू गरिरहेका छन्। जसका कारण हाल धेरै नयाँ प्रिमियम स्मार्टफोनहरूमा ‘सिलिकन कार्बन ब्याट्री’ को प्रयोग हुन थालेको छ।
पहिले यो प्रविधि अनर, साओमी र ओप्पो जस्ता चिनियाँ ब्रान्डहरूमा मात्र सीमित भए पनि अब सामसङले पनि आफ्ना नयाँ फोल्डेबल फोनहरूमा यसको प्रयोग गर्न थालेको छ।
यो कुरा उल्लेखनीय छ कि लिथियम आयन ब्याट्रीहरू झन्डै दुई दशक देखि स्मार्टफोन, ल्यापटप र ट्याब्लेटहरूमा प्रयोग हुँदै आएका छन्। यसका मुख्य कारणहरूमा तिनको कम तौल, उत्कृष्ट पावर आउटपुट र हजारौं पटक चार्ज डिस्चार्ज चक्र धान्न सक्ने क्षमता पर्दछन्। यद्यपि, यो प्रविधिका आफ्नै सीमितताहरू पनि छन्। परम्परागत लिथियम आयन ब्याट्रीहरूमा ग्रेफाइटमा आधारित एनोडको प्रयोग गरिन्छ । विशेषज्ञहरूका अनुसार, ग्रेफाइटले आफ्नो कार्यक्षमताको अधिकतम सीमा प्राप्त गरिसकेको छ, जसले गर्दा यसमा थप सुधारको सम्भावना निकै कम छ। यहीँनेर सिलिकन कार्बन प्रविधि महत्त्वपूर्ण भूमिकामा आउँछ।
तपाईंको जानकारीका लागि यो नयाँ ब्याट्री प्रविधिमा ग्रेफाइट एनोडका साथै थोरै मात्रामा सिलिकन कार्बन सामग्रीको प्रयोग गरिएको छ। ब्याट्रीको बाँकी भाग अझै पनि लिथियम आयन प्रविधिमै आधारित छ । अर्को शब्दमा भन्नुपर्दा यो पूर्ण रूपमा नयाँ प्रकारको ब्याट्री नभई विद्यमान लिथियम आयन ब्याट्रीकै एक परिष्कृत संस्करण हो।
सञ्चारमाध्यमका रिपोर्टहरूका अनुसार कुनै पनि रिचार्ज गर्न मिल्ने ब्याट्री तीनवटा भागहरू मिलेर बनेको हुन्छ, एनोड, क्याथोड र इलेक्ट्रोलाइट। ब्याट्री पूर्ण रूपमा चार्ज हुँदा ऊर्जा एनोडमा सञ्चित हुन्छ। फोन चलाउँदा इलेक्ट्रोनहरू एनोडबाट क्याथोडतर्फ जान्छन् र यस प्रक्रियामा विद्युत् उत्पन्न हुन्छ। ब्याट्री रिचार्ज गर्दा यो प्रक्रिया उल्टो हुन्छ।
प्रत्येक पटक चार्ज र डिस्चार्ज हुँदा ब्याट्री भित्रका रासायनिक प्रक्रियाहरू क्रमशः कमजोर हुँदै जान्छन्। यही कारणले गर्दा केही वर्षपछि ब्याट्रीको शक्ति घट्न थाल्छ।
वास्तवमा, सिलिकनको सबैभन्दा ठूलो फाइदा भनेको यसले ग्रेफाइटको तुलनामा धेरै गुणा बढी लिथियम आयनहरू भण्डारण गर्न सक्नु हो । यसले गर्दा सामान्य आकारको ब्याट्रीमा पनि निकै बढी ऊर्जा सञ्चय गर्न सकिन्छ। यसको फाइदा यो हो कि फोनमा उच्च क्षमता भएको ब्याट्री राख्न सकिन्छ।
यन्त्रलाई अत्यधिक बाक्लो बनाउनु नपरे पनि ब्याट्री ब्याकअपमा भने उल्लेखनीय सुधार आएको छ। सामान्य प्रयोगमा धेरैजसो स्मार्टफोनहरू दुई दिनसम्म चल्न सक्छन्। यही कारणले गर्दा हालैका वर्षहरूमा धेरैजसो ‘फ्ल्यागशिप’ स्मार्टफोनहरूको ब्याट्री क्षमता तीव्र गतिमा बढेको छ जबकी तिनको डिजाइन भने पहिले जस्तै पातलो नै रहेको छ।
यसका साथै, ‘सिलिकन कार्बन ब्याट्री’ हरूको अर्को मुख्य फाइदा भनेको यिनमा तीव्र गतिमा चार्ज हुने क्षमता हुनु हो। ग्रेफाइटको तुलनामा सिलिकनले लिथियम आयनहरूलाई अझ छिटो ग्रहण गर्छ, जसले गर्दा ब्याट्री छिटो चार्ज हुन सक्छ। यही कारणले गर्दा नै धेरैजसो नयाँ पुस्ताका स्मार्टफोनहरूले ८० वाट र १०० वाट वा सोभन्दा बढीको तीव्र चार्जिङ गतिलाई समर्थन गर्छन्।
सिलिकन कार्बन ब्याट्रीहरू धेरै हिसाबले पुराना ब्याट्रीहरूभन्दा उत्कृष्ट साबित भइरहेका छन् । सानो आकारमा बढी ब्याट्री क्षमता, राम्रो ब्याट्री ब्याकअप, छिटो चार्ज हुने क्षमता, फोनको स्लिम र हल्का डिजाइन कायम राख्न सहज, सिलिकन सस्तो र सजिलै उपलब्ध हुने सामग्रीका कारण यो अहिले धेरैले प्रयोग हुन थालेको छ ।
तर, कुनै पनि नयाँ प्रविधि जस्तै ‘सिलिकन कार्बन ब्याट्री’ पनि पूर्ण रूपमा त्रुटिरहित भने छैन्। यसको ब्याट्रीको आयु लाई सबैभन्दा ठूलो समस्या मानिन्छ। ब्याट्री चार्ज हुँदा सिलिकन निकै फैलन्छ। बारम्बार हुने यस्तो फैलावटले भित्री दबाब बढाउँछ, जसका कारण समयसँगै ब्याट्रीको कार्यक्षमतामा उल्लेख्य ह्रास आउँछ। यसै कारणले गर्दा कम्पनीहरूले हाल थोरै मात्रामा मात्र सिलिकनको प्रयोग गरिरहेका छन् किनभने ब्याट्री पूर्ण रूपमा सिलिकनबाट बनाइएको भए यसको आयु निकै कम हुन सक्थ्यो।
