ललितपुर १ भदौ। प्रहरी भन्ने बित्तिकै धेरैको मानसपटलमा सुरक्षा, कानुन कार्यान्वयन र अनुशासनको तस्वीर आउँछ तर प्रहरी सेवाको अर्को महत्वपूर्ण पाटो पनि छ—मानवीय संवेदना।
ललितपुर जिल्ला प्रहरी परिसरका एसपी गौतम मिश्रले मध्यरातमा लघुवित्त पीडितहरूबीच पुगेर देखाएको व्यवहारले प्रहरी सेवाको यही मानवीय पक्षलाई उजागर गरेको छ।
सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएको एउटा भिडियोमा एसपी मिश्र मध्यरातको समयमा पीडितहरूसँगै बसेर उनीहरूको समस्या र पीडा सुनिरहेका देखिन्छन्। प्रहरी अधिकारीको हैसियतमा आदेश दिने वा नियन्त्रण गर्नेभन्दा पनि उनी पीडितहरूको भावनालाई बुझ्दै संवाद र समन्वयमा केन्द्रित देखिन्छन्।
विशेषगरी लघुवित्त पीडितहरू लामो समयदेखि आर्थिक तथा सामाजिक समस्याबाट गुज्रिरहेका अवस्थामा उनीहरूकै बीचमा पुगेर समस्या सुन्ने प्रयासलाई केवल नियमित प्रहरी गतिविधिका रूपमा हेर्न मिल्दैन। यसले प्रहरी संगठनभित्र रहेको नागरिकमैत्री सेवा र मानवीय संवेदनाको अभ्यासलाई समेत प्रतिबिम्बित गर्छ।
प्रहरीको जिम्मेवारी कानुन कार्यान्वयन र शान्ति–सुरक्षा कायम गर्नेसम्म मात्र सीमित हुँदैन। नागरिक संकटमा परेको बेला उसको कुरा सुन्ने, समस्या बुझ्ने र सम्भव समाधानका लागि सम्बन्धित पक्षसँग समन्वय गर्ने जिम्मेवारी पनि प्रहरी सेवाको महत्वपूर्ण हिस्सा हो। एसपी मिश्रको मध्यरातको उपस्थितिले यही तथ्यलाई व्यवहारबाट पुष्टि गरेको देखिन्छ।
नेपाल प्रहरी माथि विभिन्न समयमा कार्यशैली, व्यवहार र अनुसन्धानका विषयमा आलोचना हुने गरेको पाइन्छ। यस्तो अवस्थामा प्रहरीका अधिकारीहरूले देखाउने सकारात्मक र संवेदनशील व्यवहारले संगठनप्रतिको जनधारणा परिवर्तन गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।
पीडितको बीचमा पुगेर उनीहरूको कुरा सुन्नु, आक्रोशलाई धैर्यपूर्वक सामना गर्नु र सौहार्दपूर्ण वातावरणमा संवाद गर्नु नेतृत्वको महत्वपूर्ण गुण हो। एसपी मिश्रको उक्त व्यवहारले कुशल नेतृत्वसँगै उच्च समन्वयकारी क्षमता र नागरिकप्रतिको संवेदनशीलता देखाएको विश्लेषण गर्न सकिन्छ।
मध्यरातको समय कार्यालयभन्दा बाहिर पीडितको बीचमा पुग्नु आफैंमा एउटा सन्देश हो—प्रहरी जनताबाट टाढा रहने संस्था होइन, आवश्यकता पर्दा जनताको दुःखमा साथ दिने सुरक्षा निकाय हो।
प्रहरीको वास्तविक शक्ति केवल हातमा रहेको कानुनी अधिकार वा शरीरमा रहेको वर्दीमा हुँदैन। त्यो अधिकार र वर्दीलाई नागरिकको हितमा कसरी प्रयोग गरिन्छ भन्ने कुराले प्रहरीको वास्तविक सम्मान निर्धारण गर्छ।
पीडितको आवाज सुन्ने प्रहरी अधिकारीप्रति नागरिकले स्वाभाविक रूपमा अपनत्व र भरोसा महसुस गर्छ। त्यसैले यस्ता व्यवहारले प्रहरी–नागरिक सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाउन सहयोग पुर्याउँछ।
सामाजिक सञ्जालमा सागर सरले सार्वजनिक गरेको भिडियोले पनि यही पक्षलाई उजागर गरेको छ। भिडियोमा देखिएको दृश्यले प्रहरी सेवाको एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिन्छ—कर्तव्य भनेको ड्युटीको समय र कार्यालयको चार पर्खालभित्र मात्र सीमित हुँदैन। नागरिकलाई आवश्यक परेको बेला उसको साथमा उभिन सक्नु नै सच्चा राष्ट्रसेवा हो।
खाँचो परेको बेला अभिभावक बनेर पीडितसँगै उभिने कर्तव्यनिष्ठ अधिकारीहरू संगठनका वास्तविक गहना हुन्। एसपी गौतम मिश्रको यो पहल त्यस अर्थमा प्रशंसायोग्य मात्र होइन, नेपाल प्रहरीलाई नागरिकमैत्री र संवेदनशील सुरक्षा संगठनका रूपमा स्थापित गर्ने सकारात्मक उदाहरण पनि हो।
अन्ततः प्रहरीको वर्दीको असली सम्मान पद, शक्ति वा अधिकारले होइन, जनताको पीडामा देखाएको व्यवहार र कठिन समयमा दिएको साथले कमाइन्छ।
एसपी गौतम मिश्रको मध्यरातको यो उपस्थितिले त्यही सत्यलाई पुनः सम्झाएको छ—
“जनताको घाउमा मलम लगाउन सक्ने प्रहरी नै जनताको वास्तविक प्रहरी हो।”
