काठमाडौँ । अमेरिका र इरानबीच शान्ति सम्झौता भएपछि इरानले चीनलाई बेचिने कच्चा तेलको मूल्यमा ठूलो कटौती गरेको छ ।
ब्लूमबर्गको रिपोर्ट अनुसार इरानी तेल व्यापारीहरूले जुलाई डेलिभरीका लागि इरानियन लाइट कच्चा तेल ब्रेन्ट कच्चा तेलको तुलनामा प्रतिव्यारेल २.५ देखि ५ डलर छुटमा बेचिरहेका छन् । सम्झौताअघि यो छुट करिब १ डलर मात्र थियो ।
यससँगै चिनियाँ खरिदकर्ताले अहिले इरानी तेल पहिलेभन्दा निकै सस्तोमा पाउन थालेका छन् । विज्ञहरूका अनुसार इरानले आपूर्ति बढाएर र छुट बढाएर एसियाली बजार, विशेषगरी चीनमा आफ्नो हिस्सा मजबुत बनाउन खोजिरहेको छ । चीन पहिलेबाटै इरानी तेलको सबैभन्दा ठूलो खरिदकर्ता मानिन्छ ।
इरानले होर्मुज जलमार्ग हुँदै तेल निर्यात पनि बढाएको छ । १५ जुनपछि मात्रै छ दिनको अवधिमा करिब ३ करोड ६० लाख ब्यारेल कच्चा तेल निर्यात भएको विवरण बाहिरिएको छ ।
यो पछिल्लो युद्धपछि देखिएको सबैभन्दा उच्च स्तर हो । यसअघि मे महिनामा इरानको तेल निर्यात घटेर दैनिक २ लाख ९ हजारदेखि २ लाख ६० हजार ब्यारेलमा झरेको थियो ।
युद्धका कारण इरानको चीनतर्फको तेल माग पनि घटेको थियो । अहिले अवस्था केही सामान्य हुँदै गए पनि यो माग पुरै पुरानो अवस्थामा फर्किने सम्भावना कम रहेको विश्लेषण गरिएको छ । विशेषगरी चीनमा पेट्रोल र डिजेलको प्रयोग घट्दै जानु र विद्युतीय सवारी साधनको प्रयोग बढ्दै जानु यसको मुख्य कारण मानिएको छ ।
ऊर्जा अनुसन्धान संस्थाको अनुमान अनुसार यातायात क्षेत्रमा दैनिक २ देखि ६ लाख ब्यारेल तेलको माग घटेकोमध्ये करिब ३ लाख ब्यारेल माग स्थायी रूपमा हराउन सक्ने देखिएको छ । समुद्री निगरानीसम्बन्धी संस्थाका अनुसार हालैको निर्यात मात्रा भारतको करिब ६ देखि ७ दिनको कुल तेल आवश्यकतासरह हो ।
केही हप्ताअघि भने स्थिति निकै फरक थियो । अमेरिकी नौसैनिक अवरोध र होर्मुज क्षेत्रमा तनावका कारण इरानको तेल निर्यात पछिल्लो ६ वर्षकै न्यून स्तरमा पुगेको थियो ।
